Berichten

Regelmatig krijg ik artikelen doorgestuurd van voedingsexperts die verklaren dat een ketogeen dieet gevaarlijk kan zijn voor mensen met schildklierproblemen.

Vanzelfsprekend dat mensen schrikken van zo’n bewering. Maar is het terecht? Klopt die bewering wel? In dit artikel leg ik uit dat keto niet gevaarlijk is voor de schildklier.

Schildklierhormonen zijn essentieel voor goede groei en ontwikkeling. Ze spelen een rol in bijna elke cel van het lichaam in het reguleren van ons metabolisme en energieverbruik in rust. Het is een bekend gegeven dat voeding de schildklierhormoonspiegels kan beïnvloeden en dat koolhydraatarme diëten dat ook doen. Bij elk dieet, of dat nou vetarm of koolhydraatarm is, gaan honger en flinke caloriebeperking gepaard met een verminderde schildklierfunctie. Dit is een overlevingsmechanisme wat in werking treedt bij hongersnood. Hiermee wordt het metabolisme vertraagd en energie bespaard. Dit gebeurt ongeacht de samenstelling van de voeding. Een ketogeen dieet bootst een toestand van verhongering na, zelfs als de calorieën niet beperkt worden. Dan kan je aannemen dat de schildklier daarop reageert.

Hoe werkt het eigenlijk?

Als in het lichaam lagere schildklierhormoonspiegels waargenomen worden, dan zal de hypothalamus TRH (Thyrotropin Releasing Hormone) vrijgeven. Daarop reageert de hypofyse om TSH (Thyroid Stimulating Hormone) af te geven. TSH bindt zich aan de schildklier en stimuleert de afgifte van T4, ook wel thyroxine genoemd, wat inactief schildklierhormoon is. Het inactieve hormoon T4 dient omgezet te worden in de actieve vorm T3. Dit gebeurt voor een klein deel in de schildklier zelf, maar voornamelijk in perifeer weefsel zoals de lever. Wanneer de T4-niveaus een bepaalde drempelwaarde bereiken, wordt de afgifte van TRH geremd. Hierdoor vertraagt de afgifte van T4 tot het niveau weer laag genoeg is om weer de afgifte van TRH te stimuleren. En zo gaat deze cyclus voortdurend verder.

Wat gebeurt er als iemand een ketogeen dieet gaat volgen? De strikte koolhydraatbeperking kan een verlaging van het actieve schildklierhormoon T3 veroorzaken. Ongeacht of de calorie-inname beperkt wordt, of niet. Een daling van T3 betekent echter niet dat de schildklier minder actief is, of dat er sprake is van hypothyreoïdie. Het ziektebeeld hypothyreoïdie heeft niet alleen als kenmerk een daling van T3, maar ook een daling van het energieverbruik (rustmetabolisme) en abnormaal hoge TSH-niveaus en abnormaal lage T4-niveaus. Na daling van T3 zouden we een verlaging van de stofwisseling verwachten. In onderzoek naar ketogene diëten wordt dit echter niet aangetoond.

Schildklier en keto-adaptatie

Keto-adaptatie gaat verder dan alleen het switchen van brandstofbron (van glucose naar vet). Er is aangetoond dat ketogene diëten de insuline- en leptinegevoeligheid verbetert, ontstekingen doet afnemen en nog veel meer positieve effecten heeft. Het is mogelijk zo dat de schildklier bij keto-adaptatie normaal functioneert bij andere hormoonspiegels. Bijvoorbeeld verlaagd insuline en T3, maar betere insulinegevoeligheid.

Diverse onderzoeken laten dit ook zien (zie bronvermelding). Er werden wel verlaagde T3-niveaus gemeten maar geen verhoging van T4. Dit zou je wel verwachten bij een onderfunctie van de schildklier. Dit werd echter niet aangetoond bij onderzoek naar het ketogeen dieet. De t4-niveaus veranderen nauwelijks, of daalden zelfs iets. Met andere woorden, het lichaam vroeg niet om meer T3, ondanks de daling. Koolhydraatbeperking heeft blijkbaar een ander effect dan verhongering.

Hoe kan dit? Mogelijke verklaringen waarom keto-adapted personen op een koolhyraatarm dieet goed functioneren met lagere T3-waardes, zonder andere symptomen van hypothyreoïdie.

  • Het glucoseverbruik wordt tijdens keto-adaptatie aanzienlijk verminderd. Door gebruik van vetzuren en ketonen wordt het lichaam minder afhankelijk van de glucosestofwisseling. Hierdoor is minder behoefte aan T3 om het koolhydraatmetabolisme te reguleren. Het is bekend dat schildklierhormonen glucosetransport en glycolyse stimuleren, zoals de functie van GLUT-4, die nodig is voor glucosetransport in de cel.
  • Gevoeligheid voor T3 neemt toe waardoor er minder T3 nodig is.
  • Een kenmerk van keto-adaptatie is het eiwitsparende effect, dit voorkomt spierafbraak. Ook dit draagt bij aan lagere T3-spiegels.

Kwaliteit van vetten

Bij een ketogeen dieet is de kwaliteit van de vetten die je eet van groot belang. Een goed samengesteld ketogeen dieet bevat weinig omega-6 vetzuren. Deze vetzuren staan erom bekend ontstekingsreacties in het lichaam te bevorderen, wat een factor is in het ontstaan van hypothyreoïdie.

Ze zijn te vinden in geraffineerde plantaardige oliën zoals zonnebloem-, koolzaad-, saffloer-, maïs-, soja- en katoenzaadolie. Kies liever voor koudgeperste virgine olijfolie, kokosolie, roomboter of ghee. Een goed samengesteld ketogeen dieet werkt juist ontstekingsverlagend wat de schildklierfunctie bevordert.

Als er een beschuldigende vinger wordt gericht op het ketogeen dieet als oorzaak van schildklierproblemen, dan moet vooral gekeken worden naar de kwaliteit van de vetten.

Schildklierproblemen?

Heb je bestaande schildklierproblemen zoals hypothyreoïdie, dan is het verstandig om alle schildklierwaardes te laten testen. Dat wil zeggen: TSH, T4, T3, rT3 en antistoffen. Regulier wordt meestal alleen TSH en T4/T3 getest wat een incompleet beeld geeft. Er zal vervolgens gekeken moeten worden naar leefstijlfactoren uit heden en verleden zoals voeding, slaap, stress en traumatische gebeurtenissen. Elk mens is uniek en de reacties in het lichaam ook.

Luister goed naar je lichaam en vraag eventueel advies bij een gezondheidsprofessional met veel kennis van de schildklier, zoals een orthomoleculair therapeut. Als de T3-waardes gedaald zijn, maar de andere schildklierwaardes zijn goed, en je voelt je ook goed (heel belangrijk!!), dan hoef je je geen zorgen te maken.

In tegendeel juist, een ketogeen dieet helpt het energiemetabolisme in het lichaam te verbeteren waardoor ook de schildklier beter gaan functioneren. Experimenteer hier niet zelf mee maar laat je erbij begeleiden.

Bronnen:

  1. Phinney SD, Horton ES, Sims EA, Hanson JS, Danforth E Jr, LaGrange BM. Capacity for moderate exercise in obese subjects after adaptation to a hypocaloric, ketogenic diet. J Clin Invest. 1980; 66:1152-61.
  2. Phinney SD, Bistrian BR, Wolfe RR, Blackburn GL. The human metabolic response to chronic ketosis without caloric restriction: physical and biochemical adaptation. Metabolism. 1983; 32:757-68.
  3. Phinney SD, Bistrian BR, Evans WJ, Gervino E, Blackburn GL. The human metabolic response to chronic ketosis without caloric restriction: preservation of submaximal exercise capability with reduced carbohydrate oxidation. Metabolism. 1983; 32:769-76.
  4. Volek J, Sharman M, Gómez A, Judelson D, Rubin M, Watson G, Sokmen B, Silvestre R, French D, Kraemer W. Comparison of energy-restricted very low-carbohydrate and low-fat diets on weight loss and body composition in overweight men and women. Nutr Metab (Lond). 2004; 1:13.
  5. Bisschop PH, Sauerwein HP Endert E, Romijn JA. Isocaloric carbohydrate deprivation induces protein catabolism despite a low T3-syndrome in healthy men. Clinical Endocrinology 2001; 54:75-80.
  6. Volek JS et al. 2002. Body composition and hormonal responses to a carbohydrate-restricted diet. Metabolism. 51(7):864-870.

Vol goede moed ben je begonnen aan een koolhydraatarm en vetrijk voedingspatroon maar het lukt je maar niet om van de tussendoortjes af te blijven. In deze blog leg ik uit wat je eraan kunt doen.

Je hebt al veel goede dingen gehoord over het Keto Leefstijl Programma en het ketogeen dieet. Overal ter wereld komen mensen van hun overtollige kilo’s af maar ook (deels of helemaal) van hun medicatie en gezondheidsproblemen. Dat wil jij ook en je leest erover, kijkt er filmpjes over, praat erover en denkt erover en op een dag ga je het doen. Enthousiast begin je met minder koolhydraten eten, je voegt al wat extra vetten toe en je wacht af wat er gaat gebeuren…. Na een aantal dagen wordt je discipline ernstig op de proef gesteld want je hebt steeds maar zo’n zin om tussen de maaltijden in te eten. Je vraag je af hoe andere mensen dit in hemelsnaam kunnen volhouden en wat jij dan verkeerd doet.

In mijn vorige blog legde ik het verschil uit tussen koolhydraatarm en ketogeen. Lees dat nog eens door en ga na of wat jij doet koolhydraatarm is of ketogeen. Hieronder geef ik je vier tips om ervoor te zorgen dat je geen honger meer hebt tussendoor.

Tips

Lees deze tips eens door en kijk welke voor jou een verbeterpunt zijn. Voer ze niet allemaal tegelijk uit maar begin met één tip en als die nog niet de oplossing is, probeer dan nog een tip uit en zo verder. Uiteindelijk heb je dan een paar stappen gezet die je uitvoering van het ketogeen dieet verbeteren en zo meer resultaat opleveren.

  1. Tel je koolhydraten

    Wil je echt over naar vetverbranding en ketose dan zal je een grens moeten aanhouden van maximaal 30 gram koolhydraten per dag. Als je niet telt hoeveel koolhydraten er in je voeding zitten dan schiet je al snel voorbij de 30 gram. Dus hoe vervelend dit klusje ook is, ga ze tellen. Een app zoals Myfitnesspal of de Eetmeter kan je daarbij helpen.

  2. Voeg meer vet toe

    Klinkt misschien gek, vet eten om meer vet te verbranden, maar het is echt zo. Vooral in het begin van het proces doe je dit. Je wilt je lichaam trainen om weer vetten te gaan verbruiken. Als je eenmaal goed in de vetverbranding zit en in ketose bent, kan je minder vetten gaan eten. Je wilt uiteindelijk je voorraad lichaamsvet gaan verbranden en niet alleen het vet uit je voeding. Voeg in de eerste weken 1-2 eetlepels gezond vet toe aan je maaltijd (een tussendoortje is géén maaltijd). Je zult dan al snel merken dat je langer verzadigd bent en minder zin hebt om nog iets tussendoor te eten.

  3. Eet voldoende eiwitten

    Eiwitten zijn de bouwstenen voor je lichaam en daar wil je geen tekort aan krijgen. Een simpele rekensom laat je zien hoeveel je nodig hebt. Ga uit van minimaal 1,2 gram (maximaal 2 gram) eiwitten per kilo van je gezonde lichaamsgewicht. Stel dat je gezonde gewicht 70 kilo is dan reken je uit: 70 x 1,2 = 84 gram eiwitten per dag… minimaal. Om bij te houden hoeveel eiwitten je hebt gegeten kun je weer een hulpje zoals Myfitnesspal of de Eetmeter gebruiken.

  4. Vermijd zoet

    Er zijn volop recepten te vinden voor keto-muffins, low carb cheesecake of koolhydraatarme chocomousse. Daar zit dan lekker veel vet in, en ook nog eiwitten op smaak gebracht met een hoeveelheid erythritol, xylitol of stevia. Ideaal… zou je zeggen. Ook al bevat zo’n snack geen suiker en nauwelijks koolhydraten de smaak is wel zoet. Door regelmatig dit soort dingen te eten blijft je zoetbehoefte bestaan en is het moeilijker om eraf te komen. Dit geldt ook voor koolhydraatarme siropen of light frisdranken. De zoete smaak zorgt er tevens voor dat je alvleesklier insuline gaan produceren, en dit remt de vetverbranding. Het beste is zoet zoveel mogelijk vermijden. Je zult zien dat je binnen een paar dagen al gewend bent.

Stress of ziekte

Heb je alle tips opgevolgd en eet je helemaal ketogeen maar heb je nog steeds een hang naar koolhydraten? Of voel je je helemaal niet goed bij dit dieet? Dan kan er meer aan de hand zijn. Een actief immuunsysteem zorgt ervoor dat de vraag naar glucose in het lichaam stijgt. Hierdoor krijg je steeds een signaal dat er koolhydraten gegeten moeten worden. Het immuunsysteem zal eerst tot rust moeten komen. Pas dan is het lichaam in staat om effectief op de vetverbranding over te gaan.

Zit je midden in een hevige stressperiode? Of heb je door een emotionele gebeurtenis een chronisch stresspatroon ontwikkeld? Stress zorgt voor de aanmaak van de stresshormonen adrenaline en cortisol. Deze hormonen geven de lever opdracht om nieuwe glucose aan te maken voor extra energie. Dus ook al eet je nog zo koolhydraatarm, in deze situatie maakt je lichaam zelf suiker. Het is makkelijker gezegd dan gedaan maar je stressrespons zal verlaagd moeten worden. Zorg ervoor dat je iets gaat doen wat je stress vermindert. Voor de een is dan yoga, voor de ander hardlopen of een lekkere wandeling maken. Als het maar iets is waar jij van ontspant. Of misschien moet je een knoop doorhakken en een situatie veranderen. Spelen er chronische stressproblemen dan is het goed om daar begeleiding bij te zoeken.

Tot slot kunnen ook chronische schildklierproblemen ervoor zorgen dat je niet lichaam niet bereid is om uit de glucoseverbranding te komen en naar vetten om te schakelen. Vermoed je dat er bij jou iets aan de hand is met je schildklier maak er dan werk van. Je kunt beginnen bij je huisarts maar ik raad je aan om naar een goede therapeut te gaan die een compleet beeld van je schildklier kan vormen door een uitgebreid bloedonderzoek te doen. Hierbij wordt geprikt op TSH, T4, T3, rT3 en eventueel antistoffen. Ook andere factoren worden meegenomen in de beeldvorming.

In alledrie de bovengenoemde situaties is mijn advies om naar een orthomoleculair of kPNI-therapeut te gaan. Zo’n therapeut is in staat om de puzzel te leggen van wat er bij jou speelt. Voordat je aan een ketogeen dieet kunt beginnen moeten er eerst andere zaken opgelost worden. Pas dan lukt het om goed in de vetverbranding en in ketose te komen. Ik verwijs je graag door naar zo’n therapeut bij jou in de buurt.


Laat je emailadres achter voor de nieuwsbrief én ontvang de Keto Leefstijl Lijsten. Deze lijsten zijn een heel handig hulpmiddel voor je nieuwe ketogene leefstijl én je blijft op de hoogte van het laatste nieuws. Met je gegevens wordt zorgvuldig omgegaan en je kunt je altijd eenvoudig afmelden.

Laat je naam en e-mailadres achter!

Heb je gelezen over insulineresistentie en wil je weten hoe het bij jou zit? Doe dan de gratis Insulineresistentie Check.




Over Louisette

Louisette is specialist ketogene therapie en leefstijl, en oprichter van Ketogeen Instituut Nederland. Haar missie is om zoveel mogelijk mensen de kracht van ketogene voeding te laten ervaren. Voor professionals is er de geaccrediteerde bijscholing Ketogene Therapie zodat zij bij hun klanten deze krachtige interventie kunnen inzetten. Voor iedereen die zelf wil voelen wat een ketogene leefstijl met je doet, is er het Keto Leefstijl Programma.

Verbeter de energie in je lijf en in je bol, voel je gezonder en sterker worden en kom op een goed gewicht.